زنگ خطر چاقی برای دانش‌آموزان لنده‌ای

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «خبرلنده»  آغاز سال تحصیلی همواره فرصتی برای بازنگری در سلامت جسمی و روانی دانش‌آموزان است. اما در سال‌های اخیر، تصویری نگران‌کننده از سلامت نسل آینده در برابر ما شکل‌گرفته است که نسلی که از لحاظ فیزیکی شکننده‌تر، از لحاظ روانی مضطرب‌تر و از نظر تعامل اجتماعی منزوی‌تر از نسل‌های پیشین رشد می‌کند. 

در قلب این تحول، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی قرار دارند که هم به‌عنوان عامل مستقیم تغییر سبک زندگی و هم به‌عنوان بستری برای القای الگوهای ناسالم تغذیه‌ای و رفتاری عمل می‌کنند.

چاقی فراگیر در میان دانش‌آموزان 

بهنام بهی کارشناس بیماری‌ها، سلامت و تغذیه، شهرستان لنده در گفتگو با خبرنگار این پایگاه خبری در خصوص بحث کاهش فعالیت‌های بدنی و چاقی دانش‌آموزان گفت: چاقی کودکان و نوجوانان در شهرستان لنده و استان کهگیلویه وبویراحمد به یکی از جدی‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی تبدیل شده است که بر اساس آمارهای رسمی کشور، از هر سه دانش‌آموز ایرانی، یک نفر مشکل اضافه‌وزن یا چاقی دارد؛ یعنی از حدود ۱۶.۵ میلیون دانش‌آموز، نزدیک به ۵ میلیون نفر با این مشکل دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

بهی خاطرنشان کرد: چاقی در کودکان و نوجوانان ایرانی قابل‌انتساب به عادات غذایی ناسالم، وضعیت اقتصادی - اجتماعی خانواده، نارضایتی از تصویر بدن و زمان طولانی مواجهه با صفحه‌نمایش است. این آمار نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از چاقی کودکان، ریشه در عوامل رفتاری و محیطی قابل‌اصلاح دارد.

بی‌تحرکی؛ اپیدمی خاموش

کارشناس بیماری‌ها، سلامت و تغذیه شبکه بهداشت و درمان شهرستان لنده گفت: موازی با افزایش چاقی، بی‌تحرکی نیز به سطح هشداردهنده‌ای رسیده است. طبق آمارهای وزارت بهداشت، میانگین فعالیت بدنی کودکان زیر ۱۲ سال در شهرهای بزرگ به کمتر از ۲۰ دقیقه در روز رسیده است؛ رقمی نگران‌کننده در مقایسه با توصیه سازمان جهانی بهداشت که حداقل یک ساعت فعالیت بدنی روزانه را برای رشد طبیعی کودکان ضروری می‌داند.

وی افزود: در جهان نیز ۷۸ درصد پسران و ۸۴ درصد دختران نوجوان، سطوح توصیه‌شده فعالیت بدنی را برآورده نمی‌کنند. کارشناسان از این وضعیت با عنوان «اپیدمی خاموش بی‌تحرکی» یاد می‌کنند.

تغییر سبک زندگی و گسترش آپارتمان‌نشینی

وی افزود: در روزگاری نه‌چندان دور، کودکان در کوچه‌ها، حیاط خانه و زمین‌های فوتبال محلی ساعت‌ها می‌دویدند و بازی می‌کردند. امروز اما دنیای کودکی در بسیاری از خانه‌ها پشت صفحه تلفن همراه و تبلت و کنسول بازی محدود شده است.

بهی گفت: گسترش آپارتمان‌نشینی، کوچک‌شدن فضاهای زندگی، حذف زمین‌های بازی محلی و افزایش ترافیک و آلودگی هوا، فرصت‌های طبیعی تحرک را از کودکان گرفته است. شرایط محیطی مانند ساعت‌های طولانی کار والدین، ترافیک سنگین، آلودگی چهارفصل هوا و نبود مسیرهای امن پیاده‌روی نیز مانع مهمی برای تحرک کودکان محسوب می‌شود.

نقش‌محوری فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی

کارشناس بیماری‌ها، سلامت و تغذیه شبکه بهداشت و درمان شهرستان لنده گفت: فضای مجازی در این میان نقشی دوگانه و پیچیده ایفا می‌کند. از یک سو، دسترسی گسترده کودکان و نوجوانان به گوشی‌های هوشمند و اینترنت، الگوی گذران اوقات فراغت را به‌کلی دگرگون کرده است.

وی افزود: تبلیغات گسترده در فضای مجازی باعث شده است تا کودکان و نوجوانان از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، تصویری از شادی، هیجان و محبوبیت اجتماعی را با مصرف این محصولات گره‌زده است. مطالعات نشان می‌دهد کودکانی که در معرض تبلیغات غذاهای ناسالم از طریق بازی‌های تبلیغاتی و تلویزیون قرار می‌گیرند، به طور معناداری بیشتر غذاهای ناسالم انتخاب می‌کنند.

اختلال در خواب و تمرکز

وی افزود: حضور طولانی و نامنظم در فضای مجازی منجر به به‌هم‌ریختگی ریتم خواب، کاهش کیفیت استراحت ذهنی و اختلال در تمرکز پایدار می‌شود. این اختلال خواب خود یکی از عوامل مهم چاقی در کودکان است، زیرا ترشح هورمون‌های رشد در ساعات ۱۰ شب تا ۲ بامداد اتفاق می‌افتد و کودکی که دیر می‌خوابد، هم در معرض چاقی و هم اختلال در هورمون‌های رشد قرار می‌گیرد.

تغذیه ناسالم و دسترسی آسان به فست‌فود

کارشناس بیماری‌ها، سلامت و تغذیه شبکه بهداشت و درمان شهرستان لنده گفت: تغییر الگوی تغذیه، مصرف غذاهای پرانرژی باارزش غذایی پایین، استفاده از میان‌وعده‌های ناسالم و کاهش تحرک بدنی از جمله عوامل تأثیرگذار در چاقی دانش‌آموزان به شمار می‌روند. مصرف زیاد تنقلات، غذاهای فست‌فودی و نوشیدنی‌های شیرین از مهم‌ترین علل چاقی و اضافه‌وزن نوجوانان است. در محیط کوچه و بازار نیز دسترسی آسان به خوراکی‌های کم‌ارزش و پرکالری، به‌ویژه در اطراف مدارس، این مشکل را تشدید می‌کند.

سواد رسانه‌ای و آموزش تغذیه

وی افزود: آموزش سواد رسانه‌ای یکی از مؤثرترین راهکارها برای مقابله با اثرات منفی فضای مجازی است. یافته‌های تحقیقات نشان می‌دهد که آموزش سواد رسانه‌ای موجب افزایش توانایی دانش‌آموزان در تحلیل پیام‌های تبلیغاتی مرتبط با مواد غذایی شده و گرایش آنان به مصرف خوراکی‌های ناسالم را کاهش می‌دهد. با ترویج سواد رسانه‌ای، مثبت‌نگری بدنی و نگرش‌های تغذیه‌ای سالم، می‌توان اثرات مضر شبکه‌های اجتماعی را کاهش داد و از سلامت نوجوانان حمایت کرد.

بهی گفت: چاقی و بی‌تحرکی دانش‌آموزان پدیده‌ای چندوجهی است که ریشه در تغییرات سبک زندگی، گسترش فناوری‌های دیجیتال، الگوهای تغذیه‌ای ناسالم و عوامل محیطی دارد.

 کارشناس بیماری‌ها، سلامت و تغذیه شبکه بهداشت و درمان شهرستان لنده گفت: فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در این میان نقشی کلیدی ایفا می‌کنند: از یک سو با ترویج الگوهای بدنی غیرواقعی، تبلیغات تهاجمی مواد غذایی ناسالم و ایجاد سبک زندگی نشسته، سلامت رفتاری و تغذیه‌ای دانش‌آموزان را تهدید می‌کنند؛ و ازسوی‌دیگر، همین ابزارها می‌توانند به‌عنوان بستری برای آموزش سلامت، تقویت حمایت اجتماعی و تغییر رفتار سالم به کار روند.

وی افزود: آنچه تعیین‌کننده است، نحوه مدیریت و بهره‌گیری آگاهانه از این فضا است. آموزش سواد رسانه‌ای به دانش‌آموزان و والدین، تقویت برنامه‌های مدرسه‌محور تغذیه سالم و فعالیت بدنی، و ایجاد هماهنگی بین خانواده، مدرسه و نظام سلامت، سه‌ضلعی ضروری برای مقابله با این اپیدمی خاموش است.

انتهای خبر/