یلدای اصیل؛ سلامت، سادگی، پرهیز از اسراف

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی«صبح زاگرس» حجت‌الاسلام قاسم انصاری در یادداشتی به مناسبت شب یلدا نوشت: در سردترین و درازترین شب سال، آنگاه که تاریکی همه کُنه‌های جهان را در می‌نوردد، مردمان این سرزمین کهن، گرد هم می‌نشینند تا با شعله‌ای از همدلی و مهربانی، بر سیاهی چیره شوند. «شب یلدا» یا «شب چله»، که برای ما ایرانی‌ها فقط یک آئین باستانی نیست؛ این شب آئین‌نامه‌ای برای زیستن است که نسل‌به‌نسل و سینه‌به‌سینه، حکمت و گرمای وجود نیاکان ما را تا امروز انتقال داده است.

ایرانیان باستان، با درک ژرف از نظم کیهان و چرخه طبیعت، پایان پاییز و آغاز زمستان را نه مرگ، بلکه آستانه تولد دوباره نور می‌شناختند. این آئین، نمادی از پیروزی روشنی بر تاریکی، امید بر یأس و حیات بر رکود است. آنچه این آئین را زنده نگاه داشته است، پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌هایی است که با قصه‌هایشان آسمان را به خانه می‌آوردند، مادرانی که با چیدن سفرۀ یلدا، فصل‌ها را به کودکان می‌آموختند.

انتظار فرج در طولانی‌ترین شب

از منظر معارف دینی، یلدا را می‌توان به «سمبل انتظار» تعبیر کرد. همان‌گونه که مؤمن در تاریکی‌ترین لحظات، به طلوع موعود و گشایش الهی چشم دارد، نشستن در شب یلدا نیز، انتظاری فعال برای طلوع خورشید است. این شب، ما را به تأمل در آیه‌های الهی در کتاب تکوین دعوت می‌کند: «وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا» (و شب را پوشش و آرامش قرار دادیم و روز را وسیله معاش). یلدا، تجلی همان باور ریشه‌دار است که پس از هر سختی، آسانی و پس از هر تاریکی، روشنی است. این نگاه، با فرهنگ انتظار منجی در اسلام نیز هم‌نواست.

صله رحم، سادگی و پرهیز از اسراف

کریمانه‌ترین وجه یلدا، همان گرد هم آمدن است؛ صله رحمی که در روایات دینی ما بر آن تأکید فراوان شده است. یلدا، بهانه‌ای است برای التیام دل‌های تنها، برای شنیدن قصه پیران، و برای شادی دیدن در چشمان کودکان. اما متأسفانه گاه این آئین معنوی، در هیاهوی مصرف و تجمل، رنگ باخته است.

سفره سادگی

سفره اصیل یلدا، همان سفره‌ای است از برکت، نه از تجمل پُر شده است؛ میوه‌های درختی چون انار و بوته هندوانه که نماد شادی و برکت‌اند، و خشکبار و آجیل ساده که نماد صبر و قناعت در واقع این سفره، درس «قناعت» می‌دهد؛ آنجا که حضرت علی (ع) فرمودند: «القناعة مال لا ینفد» (قناعت، گنجی است که پایان نپذیرد).

پرهیز از پرخوری و اسراف

در روایات اسلامی، از پُرخوری نهی شده و اسراف، تباه‌کننده نعمت‌ها دانسته شده است. آئین یلدا را نباید به بهانه‌ای برای اسراف در خوراکی‌ها و تهیه‌ی سفره‌های رنگین اما بی‌روح و پراسراف تبدیل کرد. لذت واقعی یلدا، در گفتگو، شعر، حکایت و با هم بودن است، نه در شکم‌پرستی. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «ما ملأ آدمیّ وعاء شراً من بطن...» (آدمی هیچ ظرفی را شرآمیزتر از شکم خود نیافریده است).

توجه به محرومان

آئین‌های اصیل ایرانی همواره با نیکوکاری و بخشش همراه بوده است. چه زیباست که در شب یلدا، بخشی از آنچه را برای خود فراهم می‌آوریم، به همسایه نیازمند یا خانواده‌های کم‌بضاعت برسانیم و شادی خود را با آنان تقسیم کنیم. یاد مرگ که در برخی رسوم یلدا با خواندن حافظ و تفأل وجود دارد، نیز خود تلنگری برای سبک‌بار زندگی کردن و دل نبستن به زرق و برق دنیا است.

یلدا؛ آئینه فرهنگ پایدار

یلدا، میراثی است که خرد جمعی یک ملت آن را از گزند روزگار مصون داشته است. این آئین به ما می‌آموزد که امید را در تاریک‌ترین لحظات حفظ کنیم، با خانواده و خویشاوندان پیوندی مجدد برقرار سازیم و با سادگی و قناعت، از نعمت‌های الهی بهره ببریم. بیاییم امسال، یلدا را نه با انباشتن سفره‌های تجملی، که با انباشتن محبت در دل‌ها، نه با پرخوری، که با پرکردن سینه از ذکر و شعر و قصه، و نه با فراموشی دیگران، که با گسترش دایره مهرورزی جشن بگیریم.چ

همچنین در این روزهایی که کشور و استانمان درگیر بیماری آنفلوآنزا است، سعی کنیم تمام توصیه‌ها و نکات بهداشتی را رعایت و اگر ناقل و یا مشکوک به بیماری هستیم از حضور در جمع خانواده و دوستان بپرهیزیم.

شب یلدا مبارک